Voor zijn proefschrift Wisselende perspectieven op de publieke waarde van amateurkunst liet Peter van der Zant onderzoeken hoe Nederlanders amateurkunst waarderen. Onze panelstudie vormt de basis voor zijn proefschrift. In deze blog lees je wat we onderzochten, wat het opleverde, en waarom dat ertoe doet.
Doel van het onderzoek
Het onderzoek moest zichtbaar maken welke waarden mensen verbinden aan amateurkunst: van plezier en persoonlijke ontwikkeling tot verbinding en maatschappelijke betekenis. Het doel was te achterhalen hoe amateurkunstenaars en burgers deze waarden prioriteren, hoe groot het draagvlak is voor voorzieningen en hoe betalingsbereidheid kan dienen als concrete maatstaf voor publieke waarde.
De uitdaging
De kernuitdaging was dat “publieke waarde” geen eenduidige term is. Beleidsmakers leggen de nadruk op maatschappelijke effecten zoals sociale cohesie, terwijl beoefenaars vooral persoonlijke, intrinsieke waarden centraal zetten. Wij moesten daarom een onderzoeksopzet ontwikkelen die beide perspectieven geloofwaardig vastlegt én vergelijkbaar maakt. Tegelijk moest de methode (zoals de betalingsbereidheid‑meting) complexe waarden terugbrengen tot begrijpelijke, beleidsrelevante inzichten.
Onze rol in het panelonderzoek
Met hulp van ons panel Peil.nl voerden we een landelijk onderzoek uit onder circa 1.400 burgers, waarvan een derde amateurkunstenaar en twee derde niet‑beoefenaar. De vragenlijst onderzocht waarden, belang van voorzieningen, hiërarchie van beleidswaarden en betalingsbereidheid. Deze combinatie maakte het mogelijk zowel intrinsieke als maatschappelijke waarde in kaart te brengen én te kwantificeren.
Belangrijkste inzichten uit het panelonderzoek
1. Amateurkunst heeft brede waarde, maar andere accenten per groep
Amateurkunstenaars benadrukken vooral persoonlijke waarden zoals plezier, geluksgevoel en eigenwaarde. Burgers zonder actieve beoefening zien amateurkunst vooral als waardevol voor persoonlijke ontwikkeling, welzijn en een betekenisvolle vrijetijdsbesteding. Beiden erkennen de bredere waarde voor publiek en samenleving.
2. Voorzieningen zijn doorslaggevend voor draagvlak
Amateurkunstenaars vinden voorzieningen (ruimtes, begeleiding, podia) zeer belangrijk. Bij burgers ziet ongeveer de helft dergelijke voorzieningen als waardevol, waarbij contact met amateurkunst de waardering merkbaar versterkt.
3. Publieke waarde is meetbaar via betalingsbereidheid
Amateurkunstenaars zijn gemiddeld bereid €35 per jaar te betalen voor voorzieningen; burgers die zelf niet beoefenen €14 per jaar. Dit toont dat ook niet‑gebruikers waarde hechten aan het bestaan en behoud van amateurkunst.
4. Verschillen worden vooral bepaald door politieke oriëntatie
Links‑georiënteerde respondenten kennen hogere waarden en hogere betalingsbereidheid toe dan rechts‑georiënteerde. Leeftijd, opleiding en inkomen verklaren veel minder.
Impact voor het proefschrift
1. Legitimatie van beleid
De resultaten geven een stevig empirisch fundament onder beleidskeuzes, omdat ze laten zien dat amateurkunst breed gewaardeerd wordt, ook door niet‑beoefenaars.
2. Concrete maat voor publieke waarde
De betalingsbereidheid‑uitkomsten (€35 / €14) leveren een zeldzaam kwantitatieve onderbouwing van de waarde van amateurkunst, bruikbaar voor begrotingen en beleidsargumentatie.
3. Praktische aanbevelingen
De inzichten vormden input voor aanbevelingen over voorzieningen, lokale dialoog en het betrekken van burgers bij cultuurbeleid.
Waarom kiezen voor No Ties?
Wij combineren sectorkennis met een onderzoeksaanpak die zowel diepgaand als toepasbaar is. Door waardenvragen te koppelen aan meetbare indicatoren zoals betalingsbereidheid bieden we inzichten die direct inzetbaar zijn in cultuurbeleid, subsidieaanvragen en strategische keuzes.
Bovendien zorgen we dat verschillende perspectieven, van burger tot bestuurder, eerlijk worden meegenomen, iets wat essentieel is bij het onderzoeken van publieke waarde. Dat maakt onze aanpak niet alleen analytisch sterk, maar ook praktisch bruikbaar voor overheden, fondsen en culturele organisaties.
Met onze aanpak krijg je een volledig en betrouwbaar beeld, gebaseerd op harde data én diepgaande verhalen. Wil jij ook een panelonderzoek uitvoeren? Neem contact met ons op via het contactformulier of via e-mail.
